درباره واحد

مجتمع پتاس خوروبیابانک اولین تولید کننده پتاس در جمهوری اسلامی ایران و یکی از بزرگترین تولید کنندگان پتاس در خاورمیانه می باشد. این مجتمع با وسعت معدنی 2000کیلومترمربع در استان اصفهان، شهرستان خوروبیابانک واقع شده است.



این مجتمع با هدف توليد سالانه 50000 تن كلرید پتاسيم بعنوان كود شيميايي و 3000000 تن كلرید سديم جهت مصارف پتروشيمي، خوراكي و داروئي و 30000 تن هيدروكسيد منيزيم به بهره برداری رسیده است.

وضعیت جهانی تولید پتاس

در حال حاضر کشورهای تولید کننده کلرید پتاسیم کشورهای اردن، فلسطین اشغالی، شیلی و چین می باشند. مجموع کل تولید جهانی پتاس در سال 2004 حدود 51 میلیون تن بوده که کانادا و روسیه بیشترین تولید کننده پتاس با 17 میلیون تن می باشند. کشورهای اردن و فلسطین اشغالی از ذخایر موجود در بحرالمیت که حدود 132 گرم بر لیتر پتاس دارد استفاده می نمایند. جهت تولید سالانه 2000000 تن کلرید پتاسیم در کشور اردن مجموعا 100 کیلومتر مربع استخر خورشیدی ساخته شده است.

جايگاه سازماني مجتمع پتاس:

اين مجتمع زیر مجموعه سازمان صنعت،معدن و تجارت ايران می باشد که زير نظر سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدني ايران فعالیت می نماید.

مجتمع پتاس شامل قسمت های زیر می باشد :

  • پلایا و کانال های شورابه
  • ایستگاه های پمپاژ و خط انتقال شورابه
  • استخرهای تبخیر خورشیدی
  • کارخانه فراوری
  • نیروگاه برق

پلایا و کانال های شورابه

اصولا پلايا به مناطقی اطلاق مي شود كه نسبت به مناطق اطرافش پست تر بوده و دارای پوسته نمكي متخلل مي باشد كه شورابه در اين پوسته جريان دارد.بطور كلي شورابه به سطح پوسته نمكي بسيار نزديك مي باشد و در فصل بارندگي سطح شورابه از پوسته نمكي بالاتر مي آيد.

آنالیز شورابه پلایا

کلرید سدیم: 230 گرم بر لیتر کلرید منیزیم: 50 گرم بر لیتر

کلرید پتاسیم: 6 گرم بر لیتر کلرید کلسیم: 80 گرم بر لیتر

موقعيت جغرافيايي و آب و هوايي پلايا

طول جغرافيايي 55 درجه شمالي
عرض جغرافيايي 34 درجه شرقي

زمان آفتابي 3300 ساعت در سال

میانگین اختلاف ار تفاع از سطح دريا 705 متر
حداقل میانگین دما 15 درجه سانتي گراد
حداكثر میانگین دما بيش از 40 درجه سانتي گراد
میانگین بارندگي ساليانه 82 ليتر بر متر مربع
سرعت تبخير ساليانه براي آب 2900 ليتر در متر مربع
رطوبت هوا مينيمم در تير ماه 19 درصد و ماكزيمم در بهمن ماه 53 درصد
سرعت میانگین باد 5.6 كيلومتر بر ساعت و ماكزيمم 67 كيلومتر بر ساعت

كانال هاي حفر شده به منظور جمع آوري شورابه مورد نياز استخرهاي تبخير خورشيدي در پلايا به طول 40 کیلومتر و عمق تقریبی 4 تا 6 متر ایجاد گردیده و در حال توسعه می باشد.

ایستگاه های پمپاژ و خط انتقال شورابه
اين قسمت از پروژه شامل ايستگاه های پمپاژ اصلي و فرعی می باشد. شورابه با ظرفيت تقریبی 2000 متر مكعب در ساعت از پلايا بوسیله لوله هاي جی آر پی به قطر 700 ميليمتر به استخرهاي تبخير خورشيدي انتقال می یابد. خط انتقال شورابه به طول تقريبي 8800 متر از دو خط لوله موازي تشكيل شده است.

استخرهای تبخیر خورشیدی
هدف از ساخت استخرهای تبخیر خورشیدی استحصال کلرید سدیم و کلرید پتاسیم می باشد که شامل 8 استخر نمک به مساحت تقریبی 8000000 متر مربع و 6 استخر کارنالیت به مساحت تقریبی 3000000 مترمربع است.

آبگيري استخرهاي تبخير خورشيدي
شورابه پلايا با دانسيته 1.220 گرم بر سانتيمترمكعب و با ظرفيت تقریبی2000 مترمكعب در ساعت توسط خط انتقال وارد استخرهاي نمك مي شود که پس از رسوب نمک دانسیته شورابه به 1.45 گرم بر سانتیمتر مکعب می رسد و در این مرحله شورابه به استخرهای کارنالیت منتقل می گردد.

جمع آوري نمك و كارناليت از استخرهای تبخیر خورشیدی

  • با توجه به ابعاد استخرهاي تبخير خورشيدي كه ساليانه حدود 3 ميليون تن نمك طعام و 300 هزار تن كارناليت در اين استخرها راسب مي شود. نمك طعام و كارناليت بوسيله دستگاه هاروستر جمع آوری و به محل کارخانه منتقل می شود.

نیروگاه برق

نیروگاه طرح پتاس در زمینی به مساحت 6500 مترمربع در 25 کیلومتری شهر خور واقع شده است. میزان برق مورد نیاز جهت بهره برداری واحدهای فرآوری و ایستگاه پمپاژ مجموعا 6 مگاوات برآورد شده است که هم اکنون با اتصال به شبکه برق سراسری، نیروگاه مذکور در حالت آماده به کار می باشد.

کارخانه فراوری

فرایند تولید پتاس :

شستشوی کریستال های کارنالیت :
کریستال های کارنالیت جمع آوری شده از کف استخرهای تبخیر خورشیدی، به دلیل شکل دانه بندی و نیز وجود محلول چسبنده که دارای مقادیر زیادی کلرید پتاسیم می باشند، نباید مستقیما به بخش شناور سازی نمک فرستاده شوند. به این دلیل Mashing کارنالیت جمع آوری شده با محلول حاصل از تجزیه کارنالیت ضروری است.

سرند کردن کارنالیت :
ذرات جامد بزرگتر از یک میلیمتر به کمک الک از سوسپانسیون کارنالیت جدا می گردد.ذرات بزرگتر از یک میلیمتر سرریز سرندها بوده که در آسیاب ریزتر می شوند این عمل باعث کاهش مقدار نمک در کارنالیت می شود.

فلوتاسیون :
برای جداسازی نمک از کریستال های کارنالیت از روش فرایند سرد استفاده می شود و فلوتاسیون موجب جدایش نمک و خارج نمودن آن بوسیله کف فوقانی سلو ل ها خواهد شد . سوسپانسیون جمع آوری شده از تغلیظ کننده که بعد از سرند قرار گرفته ،خوراک ورودی فلوتاسیون است که با Addetive فلوتاسیون مخلوط می شود .ته ریز خروجی فلوتاسیون وارد یک تیکنر شده و پس از تغلیظ شدن جهت جداسازی کارنالیت از سوسپانسیون وارد سانتریفوژ می شود.

تجزیه کارنالیت :
کارنالیت پس از جداسازی نمک به روش فلوتاسیون به راکتور تجزیه منتقل می شود . برای تجزیه کارنالیت، به آن آب اضافه شده و کلرید پتاسیم بصورت ذرات جامد بوسیله تیکنر جدا و سپس خشک می گردد و باقی مانده کارنالیت به دلیل حلالیت بالا در آب حل شده و از فرایند خارج می شود.